บ้านครูเปียโน

รับสอนเปียโนทั้งเด็ก และผู้ใหญ่

การนับจังหวะ - (ครูเต้)

การนับจังหวะนั้นทำได้ค่อนข้างง่าย แต่ก็ยังต้องอาศัยการฝึกหัดอยู่บ้าง แต่มันก็คุ้มค่า เพราะมันจะทำให้คุณสามารถเล่นเพลงที่คุณไม่เคยรู้จักทำนองมาก่อนได้ หรือแม้กระทั่งการแกะเพลงออกมาเป็นตัวโน้ตได้ด้วย
ในอัตราจังหวะธรรมดา (Simple Time) เราต้องนับ ทุกๆ จังหวะ
  1. ถ้าตัวเลขตัวบนของเครื่องหมายกำหนดจังหวะ เป็นเลข 2, 3 หรือ 4 เราเรียกว่าเป็น "อัตราจังหวะธรรมดา"
  2. ในเพลงที่มีอัตราจังหวะธรรมดา คุณต้องนับทุกๆ จังหวะ เช่น 4/4 คุณต้องนับ "หนึ่ง, สอง, สาม, สี่" วนไปเรื่อยๆ หรือในเพลงที่ใช้เครื่องหมายกำหนดจังหวะ 3/2 คุณก็ต้องนับ "หนึ่ง, สอง, สาม" วนไปเรื่อยๆ เป็นต้น
  3. ถ้าคุณต้องการนับจังหวะที่แยกย่อยลงไปอีกให้ใช้ "และ", "ละ" มาเติมเต็ม ก็จะทำให้การนับจังหวะสะดวกขึ้น
  4. โน้ตตัวย่อยๆ ลงไป ก็สามารถแบ่งได้ในสัดส่วน 2, 4, 8 หรือ 16 ของจังหวะหลัก
 meters
นับ "หนึ่ง และ สอง และ" สำหรับโน้ตเขบ็ต 1 ชั้น และนับ "หนึ่ง ละ และ ละ" กับโน้ตเขบ็ต 2 ชั้น นับจังหวะ

 

ในอัตราจังหวะผสม 3 พยางค์ (Compound Time) เราจะนับเฉพาะ จังหวะหลัก เท่านั้น
  1. ถ้าตัวเลขตัวบนของเครื่องหมายกำหนดจังหวะ เป็นเลข 6, 9 หรือ 12 เราเรียกว่าเป็น "อัตราจังหวะผสม 3 พยางค์" (สังเกตว่า เลขตัวบนจะหารด้วย 3 ลงตัว แต่ต้องไม่ใช่เลข 3 เอง)
  2. มันดูจะไม่สมเหตุสมผลถ้าเราจะต้องนับถึง 9 หรือ 12 จังหวะในทุกๆ ห้อง
  3. จังหวะหลักเราแก้ปัญหาโดยการรวมเอาจังหวะย่อยๆ 3 จังหวะ ให้กลายเป็น 1 "จังหวะหลัก"ดังนี้
  4. ดังนั้นในอัตราจังหวะ 6/8 เราก็นับเฉพาะจังหวะหลักเป็น "หนึ่ง, สอง" สลับไปเรื่อยๆ
  5. 9/8ส่วนถ้าเป็น 9/8 เราก็ต้องนับเป็น "หนึ่ง, สอง, สาม" วนไปเรื่อยๆ
  6. จังหวะย่อยๆ ทีไม่ตรงกับจังหวะหลัก ก็นับ "ละ, และ" คั่นไปได้เลย
  7. โน้ตตัวย่อยๆ ลงไป ก็สามารถแบ่งได้ในสัดส่วน 3, 6 หรือ 12 ของจังหวะหลัก
  8. เพลงที่ใช้ "อัตราจังหวะผสม 3 พยางค์" นี้ จะฟังดูแตกต่างจากอัตราจังหวะธรรมดา แนะนำว่าให้ลองฝึกฟัง และแยกแยะออกมาจากกันให้ได้
รูปแบบของจังหวะหลักเหล่านี้ เราเรียกว่า อัตราจังหวะ (Metre)

หากแยกแยะเครื่องหมายกำหนดจังหวะ ออกเป็นกลุ่มๆ ตามรูปแบบของจังหวะ จะแยกได้ดังนี้

อัตราจังหวะทั่วไป

 

 

หากนับได้ 2, 3 หรือ 4 จังหวะในแต่ละรอบ เราก็ถือว่าอยู่ในกลุ่มนี้ โดย

  • หากนับได้ 2 จังหวะต่อห้อง ก็เรียกว่า อัตราจังหวะแบบ 2 จังหวะ (Duple Metre)
  • หากนับได้ 3 จังหวะต่อห้อง ก็เรียกว่า อัตราจังหวะแบบ 3 จังหวะ (Triple Metre)
  • หากนับได้ 4 จังหวะต่อห้อง ก็เรียกว่า อัตราจังหวะแบบ 4 จังหวะ (Quadruple Metre)
อัตราจังหวะพิเศษ
หากนับได้ 5 หรือ 7 จังหวะในแต่ละรอบ โดยอาจจะแบ่งเป็น 2, 3 หรือ 4 กลุ่มย่อย ในแต่ละรอบ

บทความที่น่าสนใจ จาก "บ้านครูเปียโน"

พื้นฐานการอ่านโน้ตสากล